Döngüsel Moda
ve Sosyal Girişimcilik

ARAÇ 1: Mini Bir Döngüsel Moda Sosyal Girişimcilik Projesi Tasarlama

Multimedya Kaynağı ve İnteraktif Etkinlik

Circular Fashion & Social Enterprise

PowerPoint sunumundaki fikirlerden, Tasarım Odaklı Düşünme ve Yalın Girişim metodolojilerinden ve Sosyal İş Modeli Kanvası’ndan yararlanarak kendi küçük ölçekli döngüsel moda projenizi tasarlayın.

Tekstiller için Dijital Ürün Pasaportu hakkında daha fazla bilgi edinin:

Ries, E., 2011. The Lean Startup: Günümüz Girişimcilerinin Radikal Başarıya Ulaşan İşletmeler Yaratmak İçin Sürekli İnovasyonu Nasıl Kullandıkları.

Eric, R. The Lean Startup web sitesi

Sosyal İş Modeli Kanvası

Interaction Design Foundation, 2025. Tasarım Odaklı Düşünme Sürecinin 5 Aşaması.

Creately, 2025. Tasarım Odaklı Düşünme Metodolojisi: Çerçeveler ve En İyi Uygulamalar.

Öz Değerlendirme

  1. PowerPoint sunumu üzerine düşünün – sunumdan neler öğrendiniz?

  2. Mini proje fikrinizi tasarlarken PowerPoint sunumunun hangi yönleri özellikle faydalı oldu?

  3. Mini sosyal girişimcilik projenizin fikrini değerlendirin. Güçlü yönleri nelerdir?

  4. Fikriniz nasıl geliştirilebilir?

  5. Mini bir döngüsel moda sosyal girişimcilik projesi tasarlama süreci üzerine düşünün.

ARAÇ 2: Sosyal Girişim ve Döngüsel Moda

Multimedya Kaynağı ve İnteraktif Etkinlik

İrlanda’nın Dublin kentinde faaliyet gösteren Change Clothes sosyal girişimi, kurucusu Mary Fleming’in aylık geçici giysi takas etkinlikleri düzenlemeye başlamasıyla küçük çapta faaliyete geçen, topluluk temelli bir giysi yeniden kullanım merkezidir. Günümüzde Change Clothes, takas yoluyla ulaşılabilir ikinci el moda ürünleri sunmanın yanı sıra, kalıcı tesislerinde giysi onarımı ve yeniden değerlendirme konularında gençlik çalışanlarına yönelik yeniden işleme atölyeleri, onarım atölyeleri ve eğitmen yetiştirme programları dahil olmak üzere çeşitli etkinlikler ve faaliyetler düzenlemektedir. Buna ek olarak, topluluk için olumlu fırsatlar yaratmayı amaçlayan bir dizi girişim de yürütmektedir. Örneğin, üretim hizmetleri, takas mağazası ve hurda mağazası genelinde staj imkânları sunarak Tus stajyerlerini (uzun süreli işsizler için topluluk iş yerleştirme programı) desteklemektedir; stajyerler, takas mağazasında satılan ürünleri üretmek üzere ikinci el malzemeler kullanarak küçük partiler halinde üretim yapmaktadır. Change Clothes, “Community Closet” (Topluluk Gardırobu) projesi aracılığıyla, konut hizmetleriyle işbirliği yaparak ve mağazasında “ücretsiz alınabilir” giysi rafı bulundurarak en çok ihtiyaç duyan kişilere giysi sağlıyor. Hatta, bir topluluk etkinliğinde kendi takas mağazasını işletmek isteyen herkese gerekli tüm ekipmanı ücretsiz olarak ödünç veriyorlar.

Change Clothes hakkında Mary’den daha fazla bilgi edinmek için videoyu izleyin.

Change Clothes web sitesine ve Sosyal İş Modeli şablonuna erişin. Videodan ve web sitesinden öğrendiğiniz bilgileri kullanarak Change Clothes için Sosyal İş Modeli Kanvası’nı doldurun! Her kutunun yanıtını bilmiyor olabilirsiniz, ancak ne kadar öğrendiğinizi görmeye çalışın!

Sosyal İş Modeli Kanvası’na kısa bir genel bakış:

Sosyal İş Modeli Kanvası, bir işletme kurarken kullanılan temel araçlardan biri olan geleneksel İş Modeli Kanvası’nın uyarlanmış bir versiyonudur. SBMC modeli, sosyal girişimcilerin sosyal hedeflere odaklanırken nasıl değer yarattıklarını, sunduklarını ve elde ettiklerini açıklamalarına yardımcı olmak amacıyla sosyal girişimler için uyarlanmıştır.

Şablonda tamamlanması gereken 14 kutu bulunmaktadır. Bunlar arasında Ana Paydaşlar, Sosyal Misyon, Sosyal Değer Önerisi, Sosyal Etki Ölçüm Stratejisi, Kanallar, İlişkiler, Temel Uygulama Ortakları, Faaliyetler, Kaynaklar, Rekabet, Makro Çevre ve Gelir yer almaktadır.

Faydalı Okumalar

‘Change Clothes’ web sitesi

Dublin City South Partnership. Social Entrepreneurs Ireland. Başarı Hikâyesi – Change Clothes.

Sosyal İş Modeli Kanvası

Ries, E., 2011. The Lean Startup: Günümüz Girişimcilerinin Radikal Başarıya Ulaşan İşletmeler Yaratmak İçin Sürekli İnovasyonu Nasıl Kullandıkları.

Progetto Quid, İtalya’da genç girişimciler tarafından 2013 yılında Verona’da kurulan bir sosyal girişimdir. Kullanılmayan, üretim hattının sonundan kalan ve fazla miktardaki kumaşları geri kazanarak uygun fiyatlı, sınırlı sayıda üretilen ve etik giyim ürünlerine dönüştürür. Dezavantajlı gruplardan 140 kişiyi istihdam etmektedir.

Circular Dress Collaborative, İrlanda’nın Donegal Kontluğu’ndaki Letterkenny merkezli, yeniden satış, onarım, yeniden değerlendirme ve yeniden üretim ilkelerine adanmış, ilham verici bir başka sosyal girişimdir.

LINA, Hollanda’da çevrim içi ve fiziksel olarak hizmet veren ilk moda kütüphanesidir. Giysi ödünç alma sistemi sayesinde her türlü durum için geniş bir gardırop sunar.

EtMoi, Belçika merkezli bir döngüsel moda projesidir. Artık kullanılmayan konferans yaka kartı iplerini, kravatları ve atkıları değerlendirerek sandalye minderleri ve kartlıklar gibi ofis tekstil ürünleri üretir. Bu süreçte yerel cezaevlerinde bulunan kişileri üretime dâhil eder.

Rediscover Fashion, İrlanda’da istenmeyen tekstil ürünlerinden tamamen yeniden tasarlanmış ve yeniden değerlendirilmiş giysiler, aksesuarlar ve ev eşyaları üreten bir sosyal girişimdir.

Rediscover Fashion’ın öne çıkan projelerinden biri, her yıl düzenlenen Relove Fashion Competition adlı sürdürülebilir moda yarışmasıdır. Bu yarışma, ortaöğretim öğrencilerini yaratıcı tasarım becerilerini kullanarak bir takas mağazasından, yardım mağazasından veya kendi evlerindeki giysilerden yararlanıp yeniden giyilebilir, sürdürülebilir bir kıyafet tasarlamaya ve üretmeye teşvik eder.

Öz Değerlendirme

Bu etkinlik, beni kendi küçük ölçekli döngüsel moda projemi oluşturmayı düşünmeye teşvik etti.

1. Giysi takası düzenlemek veya internet üzerinden giysi satmak gibi olası faaliyetleri değerlendirin. Hangileri sizi en çok ilgilendiriyor? Bu faaliyetlerin kendi topluluğunuzda ve daha geniş çevrelerde nasıl hayata geçirilebileceğini düşünün.

2. Kendi döngüsel moda projenize katılmanın veya böyle bir proje tasarlamanın sağlayabileceği olumlu yönleri ve faydaları değerlendirin.

3. Change Clothes sosyal girişiminin kurucusu Mary’yi dinleyerek öğrendiğiniz temel noktaları değerlendirin.

4. Fikirler üzerinde beyin fırtınası yapmak ve bunları şekillendirmek için Sosyal İş Modeli Kanvası’nı kullanın ve değerlendirin.

5. İyi Uygulama örneklerinin ilham verici hikâyelerini değerlendirin (bkz. Faydalı Okumalar). Bunlardan hangisi size en çok ilham veriyor ve neden?

ARAÇ 3: Empati Haritalama

Multimedya Kaynağı ve İnteraktif Etkinlik

Girişimler: Let’s Match Mums

Let’s Match Mums, çocuklarına ait giysileri bağışlamak isteyen anneler ile çocukları için giysiye ihtiyaç duyan mültecileri buluşturan bir eşleştirme hizmeti sunmaktadır. Gerçekten ihtiyaç duyulan bir döngüsel moda projesi oluşturmanın harika bir örneğidir!

İnteraktif Etkinlik:

Let’s Match Mums fikrinden ilham alın ve döngüsel moda alanında bir sosyal girişim projesi için beyin fırtınası yapın. Fikrinizin potansiyel kullanıcılarıyla gerçek görüşmeler gerçekleştirin ve bu görüşmelere dayanarak bir empati haritası oluşturun (Tasarım Odaklı Düşünme).

Faydalı Okumalar

IxDF (Interaction Design Foundation). Empati Haritalama.

HubSpot, Blog. Empati Haritası Nedir ve Nasıl Oluşturulur?

Öz Değerlendirme Soruları

Let’s Match Mums sosyal girişiminin fikrini değerlendirin.

Kendi fikrinizi değerlendirin: Ne gibi faydalar sağlıyor?

Fikrinizin potansiyel kullanıcılarıyla konuşmak nasıl bir etki yarattı?

Empati haritalama, potansiyel kullanıcılarınızın ihtiyaçlarını daha iyi anlamanıza nasıl yardımcı oldu?

Empati haritalama hakkında daha fazla okuyun ve bu yöntemin olumlu yönlerini değerlendirin.

Avrupa Birliği tarafından eş finanse edilmiştir. Ancak ifade edilen görüş ve düşünceler yalnızca yazar(lar)a aittir ve Avrupa Birliği’nin veya Avrupa Eğitim ve Kültür Yürütme Ajansı’nın (EACEA) görüşlerini yansıtmayabilir. Avrupa Birliği veya EACEA bu görüşlerden sorumlu tutulamaz.

Proje Numarası: 2024-1-DE02-KA220-ADU-000257214